Het pauperparadijs

Foto volgt.

In het boek Het pauperparadijs schrijft Suzanna Jansen over haar zoektocht naar het feitelijke verleden van haar voorouders. Ze beschrijft het leven van de vijf generaties voor haar. Ze beschrijft haar zoektochten, haar gedachten en emoties tijdens deze zoektocht.

Haar verste voorvader Tobias Braxhoofden, geboren in 1785, belandde in 1828, na een succesvolle militaire carrière in de bedelaarskolonie Veenhuizen. De generaties na hem konden de gevolgen van het verblijf in dit pauperparadijs niet of nauwelijks van zich afschudden. Suzanna Jansen probeerde dit -de eerste druk kwam uit in 2008- door het schrijven van dit boek. Ik hoop dat het haar is gelukt.

Het boek is nu (8 november 2017) nog niet uit, maar het houdt me erg bezig. Toch lees ik steeds maar een paar bladzijden. Dat komt onder meer doordat ik weer eens meerdere boeken tegelijk lees. Elk boek heeft zijn eigen plek en Het pauperparadijs ligt in de bijkeuken.

Het pauperparadijs doet me heel veel. Het is zeer indrukwekkend en verbazingwekkend herkenbaar. Mijn voorouders hadden geen bedelaarskoloniaal verleden, maar wel een veenkoloniaal verleden. Het leven van de laagste klassen in de veenkoloniën was ook een leven vol armoede. Hoe je moest leven, werd bepaald door de veenbazen en/of door de ‘dikke boeren’. Eén van de manieren om de ellende tijdelijk minder te voelen, was door je te verdrinken in en met alcohol.

Suzanna Jansen vertelt in het boek ook over de vierde stand: de stand van de dienstmeisjes of dienstbodes. Daar word je niet vrolijk van, zeker ik niet. Mijn beide oma’s waren voor hun huwelijk dienstbodes, net als veel van hun en dus ook mijn voormoeders. De verhalen die mijn oma’s vertelden, waren schrijnend.

Als ik informatieve boeken of literaire non-fictie lees, googel ik tussen de leessessies regelmatig wat af om nog meer informatie tot mij te nemen. Het pauperparadijs, de Googlesessies, mijn eigen genealogische onderzoeken, maar ook vooral ook mijn eigen (onderwijs)ervaringen vertellen mij dat er eigenlijk maar heel weinig is veranderd. Armoede bestaat nog steeds, is nog steeds een groot probleem en er wordt nog steeds -of is het weer- onderzoek gedaan naar oplossingen.

Update 16 november 2017

Ergens vorige week kon ik het boek dichtdoen: het was uit. Het boek hield mij van de eerste tot en met de laatste letter in zijn greep. Ik schreef al eerder dat ik het in etappes las, omdat ik vaak meerdere boeken tegelijk lees, maar dit boek is ook een boek dat je niet in één adem uit leest. De gebeurtenissen, de levensverhalen zijn namelijk behoorlijk indringend. Ik had gewoon stees even de tijd nodig om het gelezene te verwerken, maar dat komt misschien ook wel doordat ik veel van wat Suzanna geschreven heeft herken in wat ik weet van het verleden van mijn voorouders.

Het laatste hoofdstuk Het Vierde Gesticht vond ik het zeer indrukwekkend. Het Vierde Gesticht was de bijnaam van de begraafplaats in Veenhuizen. Het is schrijnend om te lezen hoe men daar is omgegaan met de mensen die daar overleden en hun nabestaanden.

Het pauperparadijs is een zeer indrukwekkend boek. Het is een aanrader voor iedereen die voorouders in Veenhuizen had, voor iedereen die van geschiedenis houdt. Het is een must voor mensen die een opleiding in de psychiatrie, maatschappelijk werk en/of sociologie volgen of hebben gehad.

Interessante links:

Suzanna Jansen: Het pauperparadijs – over haar boek en met aanvullingen op de subpagina’s

“Armoede kruipt onder je huid” – een interview met Suzanna Jansen gepubliceerd op 25 januari 2008 op nrc.nl

Groot onderzoek naar over-erfbare armoede in Veenkoloniën – video en artikel van 20 september 2017 op rtv-drenthe