2. Keizer Matthias

Gründergruft

2. Keizer Matthias

*  Wenen, 14 februari 1557
† Wenen, 20 maart 1619

Matthias was aartshertog van Oostenrijk van 1608 tot 1619, markgraaf van Moravië, koning van Hongarije van 1608 tot 1619, koning van Bohemen van 1611 tot 1619, keizer van het Heilige Roomse Rijk van 1612 tot 1619.

Matthias was het zevende kind en de vierde zoon van keizer Maxilmilian II en infante Maria van Spanje. Zijn moeder was een dochter van Karel V.

Matthias had een slank postuur. Hij was opgevoed aan het hof in Wenen en bracht niet, zoals zijn broers Rudolf en Ernst, meerdere jaren aan het Spaanse hof door. Matthias had een open karakter en was een vrolijk en gelijkmoedig kind en daardoor was hij zeer geliefd. Hij had geen bijzonder gaven en een middelmatige intelligentie. Ten aanzien van zijn hoogbegaafde broer Rudolf ontwikkelde hij een minderwaardigheidscomplex. Matthias was namelijk ook belust op macht en dat was voor hem, als jongere zoon, onbereikbaar. Rudolf en Matthias konden elkaar niet luchten of zien.

Keizer Maximilian had zijn zoon Rudolf tot zijn enig erfgenaam benoemd. Rudolf zou zijn broers Ernst, Matthias, Maximilian en Albrecht afkopen met een jaargeld van 45.000 gulden. Rudolf kon dat niet betalen, omdat hij steeds in geldnood zat. Rudolf benoemde daarom Ernst tot stadhouder in Opper- en Neder-Oostenrijk, Maximilian tot gouverneur van Tirol. Albrecht werd mede door toedoen van koning  Filips II van Spanje benoemd tot regent van de Nederlanden. Rudolf kon Matthias niet uitstaan, dus Matthias kreeg niets.

De ambitieuze Matthias, steeds op zoek naar middelen om zijn inkomsten te verbeteren, liet zich door Nederlandse edelen overhalen om in Nederland de macht te grijpen. In oktober 1577 verliet hij heimelijk Wenen en ging naar de Nederlanden en werd daar stadhouder. Dit Nederlandse avontuur was van korte duur -de protestanten wilden geen adviezen van een katholieke landvoogd- en Matthias moest terugkeren naar Oostenrijk. Door deze actie had hij zich tegen zijn eigen familie gekeerd en van een warm welkom was dan ook geen sprake. Matthias werd door Rudolf verbannen naar Linz.

Door bemiddeling van zijn moeder verwierf Matthias in 1593 het stadhouderschap in Opper- en Neder-Oostenrijk. Zijn broer Ernst had namelijk de voogdijschap over de kinderen van aartshertog Karl II en het regentschap over Binnen-Oostenrijk (Innerösterreich) op zich genomen. Matthias zette de politieke koers en met name de contrareformatieve politiek voort waarmee Ernst was begonnen. In werkelijkheid was het niet Matthias die regeerde, maar zijn raadsman Melchior Khlesl. Naarmate keizer Rudolf II steeds minder in staat was tot regeren -hij werd geestelijk instabiel- trok Matthias, de marionet van Khlesl, steeds meer macht naar zich toe.

Rudolf had nooit toestemming gegeven voor een huwelijk, maar nu kon Matthias, inmiddels vijftig jaar oud, een huwelijk sluiten. Op 15 december 1611 huwde Matthias in Wenen met zijn nicht Anna van Tirol. Het huwelijk zou een gelukkig huwelijk worden, maar één zonder kinderen, dus ook zonder opvolger. Na de dood van zijn broer, keizer Rudolf II, in 1612 werden Matthias en Anna in Frankfurt tot keizer en keizerin van Oostenrijk gekroond. Matthias en Anna resideerden in Wenen. Matthias liet het jachtslot Gatterburg bouwen op de plaats waar nu slot Schönbrunn staat. Tijdens een jacht ontdekte Matthias daar een bron. Hij zou de volgende uitroep hebben gedaan: “Ei, welch’ schöner Brunn!”  En zo komt het latere zomerslot van de Habsburgers aan zijn naam.

Als keizer bleek Matthias onzelfstandig en stond hij onder invloed van zijn raadsman aartsbisschop Melchior Khlesl. In 1617 werd hij gedwongen zijn neef, de latere Ferdinand II, als opvolger te erkennen. Deze nam de macht grotendeels over toen in Bohemen een opstand uitbrak, die het begin van de Dertigjarige Oorlog betekende. Op 15 december 1618 stierf Anna. Drie maanden later stierf ook Matthias. Hij werd opgevolgd door zijn neef Ferdinand II.

Terug naar:
Gründergruft
Bronnen:
Hamann, B. (Red.). (1988). Die Habsburger – Ein biograpisches Lexikon. Wenen: Carl Ueberreuter.
Hawlik-Water, v.d. M. (  ) Die Kapuzinergruft – Begräbnisstätte der Habsburger in Wien. Wien/Freiburg/Basel: Herder.
Kapuzinergruft. Kaiser Matthias. Geraadpleegd op 26 mei 2019, van http://kapuzinergruft.com/kaiser-matthias.