In memoriam: Franz Joseph

Vandaag is het 100 jaar geleden dat Franz Joseph, keizer van Oostenrijk en koning van Hongarije, stierf.

fj-dood

Een krantenbericht

Franz Joseph was een bijzondere man. Na het lezen van ontelbaar veel boeken en artikelen, kan ik hem nog steeds niet plaatsen, niet begrijpen, al wordt het beeld, mijn beeld over hem wel steeds duidelijker. Door het lezen van al die boeken en artikelen, mijn bezoeken aan diverse verblijfplaatsen van hem, heb ik hem wel in mijn hart gesloten. Daarom schrijf ik ook dit in memoriam.

In dit in memoriam blik ik met wat feiten terug op gebeurtenissen in het familie- en gezinsleven van Franz Jozef. Buiten de zeer bijzondere opvoeding die hij ooit genoot -daarover vertel ik ooit later meer- vermoed ik dat al deze gebeurtenissen in zijn leven van invloed zijn geweest op zijn denken en handelen.

Franz Joseph werd op 18 augustus 1830 als oudste zoon van aartshertog Franz Karl en aartshertogin Sophie in Schloβ Schönbrunn in Wenen geboren. Na Franz Joseph volgden:

  • Maximilian (* 1832 – † 1867)
  • Karl Ludwig (* 1833 – †  1896)
  • Maria Anna Carolina (* 27 oktober 1835 – † 5 februari 1840)
  • Een onbenoemde levenloos geboren zoon (* en † 24 oktober 1840)
  • Ludwig Viktor (* 1842- † 1919)

Een nauwkeurigere blik op dit lijstje laat zien dat Franz Joseph op zijn negende zijn zusje verloor en in hetzelfde jaar -Franz Joseph was inmiddels tien- geconfronteerd moet zijn geweest met een levenloos geboren broertje. We kunnen alleen maar raden hoe zijn ouders op dit verlies hebben gereageerd. Wellicht veranderde ook de houding van de ouders van Franz Joseph en zijn broertjes tegenover hun kinderen. Wellicht veranderde door deze trieste gebeurtenissen ook de visie op hun opvoeding.

aartshertogin-anna

Maria Anna

Het lijstje laat ook zien dat Franz Joseph zijn broer Maximilian in 1867 verloor. Maximilian werd in 1864 tot keizer van Mexico uitgeroepen. In 1867 werd hij ter dood veroordeeld en geëxecuteerd.

1280px-edouard_manet_022

De executie van Maximilian. Geschilderd door Édouard Manet, 1868/1869

In het revolutiejaar 1848 bleek keizer Ferdinand absoluut ongeschikt als keizer van Oostenrijk. Ook de officiële troonopvolger, Franz Karl, de vader van Franz Joseph was ongeschikt. Op 2 december 1848 werd Franz Joseph in Ölmutz, waarheen de keizerlijke familie was gevlucht, tot nieuwe keizer van Oostenrijk gekroond. Hij was nog geen vier maanden achttien jaar.

Op 24 april 1854 huwde keizer Franz Joseph zijn volle nicht, hertogin Elisabeth in Bayern. Uit dit huwelijk werden vier kinderen geboren:

  • Sophie (* 1855 – † 1857)
  • Gisela (* 1856 – † 1932)
  • Rudolf (* 1858 –  †1889)
  • Marie Valerie (* 1868 – † 1924)

Ook achter dit rijtje met namen plus jaartallen schuilen twee drama’s. Sophie, het oudste kind van Franz Joseph en Elisabeth, overleed op tweejarige leeftijd aan de gevolgen van diarree waarschijnlijk veroorzaakt door tyfus.

sophie-opgebaard (1)

Sophie opgebaard. Een aquarel van Miklós Barabás, 1857

Rudolf, de enige zoon en troonopvolger van Franz Joseph vond samen met zijn geliefde, Mary Vetsera de dood in Mayerling. Algemeen wordt aangenomen dat Rudolf eerst Mary doodschoot en daarna zichzelf, maar andere oorzaken worden vandaag de dag nog steeds genoemd.

image1

Kroonprins Rudolf opgebaard.

Op 10 september 1898 verloor keizer Franz Joseph zijn echtgenote.  Keizerin Elisabeth in Genève door een anarchist vermoord.

Na de dood van Rudolf was aartshertog Karl Ludwig troonopvolger. Na de dood van Karl Ludwig in 1986 werd zijn zoon Franz Ferdinand troonopvolger. Franz Ferdinand en zijn echtgenote Sophie werden op 28 juni 1914 tijdens een aanslag in Sarajevo gedood.

Keizer Franz Joseph schijnt ooit gezegd te hebben dat hem niets bespaard is gebleven en dat klopt zeker als je zijn privéleven beschouwd.

Requiescat in pace, Franz Joseph.